Gresham Kanunu

    Çift para sisteminde ortaya çıkan ve literatüre “kötü paranın iyi parayı kovması” olarak geçen “Gresham Kanunu” iktisat biliminde oldukça söz edilen bir kanundur.

    Bu kanunun öncülüğünü 16. yüzyılda İngiltere mali danışmanı olan “Sir Thomas Gresham” yapmıştır. Gresham yasası çift para sistemi uygulayan ülkelerde geçerli olmuştur.

    Şöyle ki; piyasada dolaşımda olan paraların madeni değeri dışında birde para değeri bulunmakta.

    Gresham yasası, “kötü paranın iyi parayı kovması” yasasıdır. Bu yasaya göre, göreli nominal değerleri aynı, fakat külçe değerleri farklı iki madeni paradan külçe değeri yüksek olan dolaşımdan çekilir.

    Diyelim ki ülkede yasal olarak biri altın, diğeri gümüş olmak üzere ikili bir madeni para sistemi uygulanmakta ve bunlardan birinin paralık ve madeni değerleri birbirine eşit iken diğerinin madeni değeri paralık değerinin altındadır.

    Birinci para sağlam ve değerli, ikinci para ise ucuz ve çürük bir paradır. Bunun sonucu ise bireylerin sağlam parayı kendileri için tutmaları, iddihar etmeleri, çürük parayı da alış verişlerinde kullanmaları yani dolaşıma sürmeleridir.

    Bu Kanun ismini, Kraliçe Elizabeth I in danışmanlığını yapan maliyeci ve tüccar Sir Thomas Gresham (1519-1579) dan almıştır. Gresham, Kraliçe’ye sunduğu bir raporda İngiliz Lirası’ nin altın kapsamının düşürülmesi sonucunda, İngiltere’nin dış ticaretinin ucuz paralarla (maden kapsamı düşük) finanse edildiğini, değeri yüksek paraların ise iddihara gittiğini veya dolaşımdan çekildiğini belirtmişti.

    Kısacası, Gresham Kanunu, farklı değerlerdeki metallere aynı paralık değeri verilmesi durumunda, ucuz olan metalin temel dolaşım aracı olacağını, pahalı metalin ise iddihar edileceğini, ihraç olunacağını ve böylece dolaşımdan kaybolacağını ifade eder.

    Yorum Yapın